دیدبان
#بازی_سازش

اولین پروژه سازش در جمهوری اسلامی؛ طرح، زمینه‌ها و نتایج

اولین پروژه سازش در جمهوری اسلامی؛ طرح، زمینه‌ها و نتایج

دیدبان؛ اولین پروژه سازش در ایران پسا انقلابی در اولین روزهای پس از انقلاب برای جهت‌دهی به مسیر پیشروی انقلاب کلید خورد. سیگنال‌ها و پالس‌های سیاسی اولیه کمتر کسی را حساس می‌کرد اما پس از تقریبا 9 ماه به اوج خود رسید و البته صبر انقلابی 9 ماهه رهبری و مردم نیز به پایان رسیده و بلافاصله با واکنشی انقلابی، انقلاب دوم را در کشور رقم زدند.

طرح اولین سازش

مهندس بازرگان، تنها چند روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اولین موضع‌گیری‌‌های سیاست خارجی خود اعلام داشت:«دولت ایران مشتاق است روابط خوب خود با آمریکا را از سر بگیرد.»[1] این در حالی بود که در اوایل بهمن 57 یعنی به فاصله تنها حدود 20 روز قبل نماینده آمریکایی‌ها در پاریس به خدمت امام رسیده بود و با لحنی بی‌ادبانه امام را از دخالت در امور ایران منع کرده بود؛ درست همان زمانی که ژنرال هایزر در ایران مشغول آماده‌سازی مقدمات کودتا بود.[2]

در جریان این جدال‌ها، برخی از اعضای کابینه اعلام کردند که قطع رابطه با آمریکا عاقلانه نیست و ارتباط با غرب، برای پیشرفت ایران امری حیاتی است. این اظهارات با وجود رویکرد مزورانه آمریکا مخصوصاً با پناه‌دادن به محمدرضا پهلوی، بلوکه کردن دارایی‌های ایران و حمایت از گروه‌های معاند نظام ادامه یافت تا آنجا که سرانجام مهندس بازرگان در 10 آبان ماه 1358 در مراسم بیست و پنجمین سالگرد استقلال الجزایر با برژینسکی، مشاور امنیت ملی کارتر، به مدت 1 ساعت و 25 دقیقه ملاقات کرد؛[3] گری سیک نحوه هماهنگی دیدار را چنین روایت می‌کند: «کاردار وقت آمریکا در تهران به اطلاع بازرگان می‌رساند که مقامات دو کشور می‌توانند با هم دیدار کنند و در جریان برگزاری این مراسم، هیات ایرانی طی پیامی‌ خواستار دیدار با برژینسکی شد.»[4] محتوای این دیدار هیچگاه به صورت شفافی بیان نشد و تنها نکاتی کلی پیرامون آن مطرح گشت.[5]

آقای بازرگان...

در پی این دیدار حزب جمهوری اسلامی بیانه‌ای با عنوان «آقای بازرگان! چرا با مشاور امنیتی کارتر ملاقات کردید؟» صادر کرد و چهار سوال زیر را از شخص بازرگان پرسید:

۱) در زمانی که امام و امت شدیدا سیاست‌های تجاوزکارانه آمریکا را محکوم می‌کنند آیا ملاقات با برژینسکی می‌تواند با حرکت انقلابی مردم مسلمان ایران هماهنگ باشد؟

۲) اگر چنانچه گفتگو با برژینسکی ضرورت داشت چرا این ملاقات در سطح بالای سیاسی که در عرف سیاست جهانی مفهوم ویژه‌ای دارد صورت گرفته است؟آیا بهتر نبود این ملاقات در سطح پائین‌تری صورت می‌گرفت؟

۳) ما نمی‌توانیم از آمریکا بخواهیم روش خود ر