ف
محمود احمدی

نقدی بر مواجهه دولت تدبیر با تسهیلات تکلیفی

امروز نقدینگی ایجاد شده صرف پرداخت سود به سپرده هایی می شود که با توجه به وضعیت تولید و اشتغال مشخص نیست در کجا سرمایه گذاری شده و چه پیامدی را برای کشور خواهد داشت.

به گزارش دیدبان،تسهیلات تکلیفی را به طور ساده تسهیلاتی گویند که از سوی دولت به بانک ها برای ارایه به مردم تکلیف می شود. نرخ سود و هدف این تسهیلات توسط دولت تعیین می شود و در حکم بدهی دولت به بانکهاست که بازپرداخت آن توسط مردم آنرا تسویه می‌کند. نوع مواجهه دولت یازدهم و دوازدهم با مقوله ای به نام تسهیلات تکلیفی را می توان از صحبتها و نظرات شخص رییس جمهور و وزرایش تا حدودی مشخص کرد. واقعیت آنست که نه تنها تمایل چندانی برای تکلیف بانکها به ارایه چنین تسهیلاتی وجود ندارد بلکه از آن به عنوان  پدیده ای مذموم  یاد می شود. به طور مثال مشاوران اقتصادی دولت،  تسهیلات تکلیفی و نرخ سود واقعی منفی را عاملی برای بحران کنونی بانکها می دانند و حملات افرادی مانند وزیر مسکن به طرحهایی مثل مسکن مهر در این پارادایم معنا پیدا می کند. در این رابطه می توان به سخنان رییس جمهور در صحن علنی مجلس اشاره نمود:

"مشکل مسکن مهر این نیست که پایه‌اش سُست یا سِفت است؛ این مسئله دوم است. مسکن مهر از چه پولی درست شد، این باید جواب داده شود. استقراض از بانک مرکزی خطای بزرگ است.

مسکن مهر از جیب فقرا درست شد، چرا که پایه پولی بالا رفت. در مسکن مهر، راه اشتباهی انتخاب شد. ریشه مسکن مهر غلط بود."[1]

تسهیلات تکلیفی به سبب نرخ سود پایین تر نسبت به سایر تسهیلات، مورد توجه بانکها به طور طبیعی قرار نمی گیرد و اراده حاکمیت و اعمال قدرت آن امری ضروری برای تخصیص چنین تسهیلاتی است. از طرفی در یک چرخه طراحی شده که همه چیز سرجایش باشد، بانکها با سود حاصل از تسهیلات در قدم اول سود خود را برداشته و در قدم بعدی به سپرده های جذب شده سود پرداخت می کنند. بدیهی است نرخ سود در چنین شرایطی باید فاصله معناداری از تورم داشته باشد تا بانک ها با وعده های نرخ سود بالاتر در مسابقه جذب سپرده از مردم موفق تر عمل کنند. در غیر این صورت بانکها هیچ انگیزه ای برای تسهیلات تکلیفی نخواهند داشت. در این رابطه دکتر مسعود نیلی، مشاور با نفوذ دولت معتقد است:

«در اقتصاد ما چون همواره نرخ تورم بالا، دورقمی‌و با نوسانات زیاد بوده است دولت برای پوشش آن مجبور به کاهش نرخ سودهای بانکی به‌صورت دستوری شده که باعث سرکوب مالی شده است و نرخ سود بانکی همواره از تورم پایین‌تر بوده که عملکرد تجهیز مالی را همواره با مشکل روبرو کرده است[2]»

در واقع بحران بانکی به وجود آمده در این سخنان به دلیل سرکوب مالی و پایین بودن نرخ بهره عنوان می شود. بانکها به دلیل پایین بودن نرخ سود و دستوری تعیین شدنش موفق به اخذ سپرده نمی شوند و در تنگنای مالی قرار می گیرند. اما چنین قرائتی هرچند ظاهرا توجیه پذیر است، در واقعیت توصیف مناسبی از شبکه بانکی امروز نیست. در نظام امروزی، بانک ها خلق پول می کنند و در بستر وام دهی، چندین برابر وجوه جذب شده،  قدرت خرید ایجاد می کنند. در چنین شرایطی سپرده‌گذاری چیزی جز گردش میان سپرده‌های بانک‌ها نیست و نقش چندانی در تجهیز منابع برای وام‌دهی ندارد. هرچند بالارفتن نرخ سود انگیزه بیشتری برای جذب سپرده فراهم می کند اما نقشی در تجهیز منابع مالی بیشتر، برای نظام بانکی به مثابه یک کل، ندارد. تنها نقش آن در تغییرات سرعت گردش پول و تغییر نسبت میان سپرده‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت است. افزایش عددی میزان وام‌دهی در سال‌های اخیر نه به معنای وام‌دهیِ بیش‌تر (و متناظراً سرمایه‌گذاری بیش‌تر) از محل سپرده‌های بیش‌تر، بلکه به معنای رشد دادن بدهی‌های قبلی همراه با تزریق بهرۀ بالا به سپرده‌های قبلی است که معادل دامن‌گیر شدن اعسار و انجماد فعالیت بانک‌ها است.[3] مراجعه به ترازنامه بانکها و مستندات آماری در سالهای اخیر موید گزاره های ذکر شده است. اگر دولت به چنین درکی از ماهیت پول و بانک می رسید با استفاده از ظرفیت خلق پول و هدایت اعتبارات می توانست جهشی بزرگ را در اقتصاد رقم بزند. اگر نقدینگی ایجاد شده در  5سال اخیر صرف اولویت های ملی می شد، با توزیع آن به صورت دستمزد،  موجب رشد طرف تقاضا شده و از طرفی عاملی برای خروج از رکود بود. در سوی عرضه نیز با تخصیص اعتبار صورت گرفته و خلق ثروت عینی در کشور باعث رشد تولید و جلوگیری از تورم پیش رو می شد. اما امروز نقدینگی ایجاد شده صرف پرداخت سود به سپرده هایی می شود که با توجه به وضعیت تولید و اشتغال مشخص نیست در کجا سرمایه گذاری شده و چه پیامدی را برای کشور خواهد داشت.

پی نوشت:

[1] http://yon.ir/bHNfa

[2] http://yon.ir/ebLer

[3] http://yon.ir/asNLV

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
آخرین اخبار
  • :: بارش ماهی در آسمان گلپایگان!+فیلم
  • :: چرا برخی اصلاح‌طلبان به معصومین جسارت و توهین می کنند؟
  • :: آیا اصولگرایان به دنبال تحقق دولت نظامی هستند؟
  • :: اقتصاد اسلامی در تضاد رویکرد لیبرالی دولت روحانی
  • :: ناکامی سعودی در خلق تصاویر مجازی
  • :: تلگرام دولتی، گردش‌های ژونگ‌شان و ماری آنتوانت‌ها
  • :: منشور کارآمدسازی و صیانت از وزارت اطلاعات
  • :: اول اردیبهشت ماه روحانی!
  • :: گفت و گوی ملی چگونه باورپذیر می شود؟
  • :: لزوم گسست از تفکر نو لیبرالیستی منسوخ و چرخش به سمت گفتمان انقلاب اسلامی
  • :: راهپیمایی‌های بازگشت؛ از «بمب جمعیت» تا ناکارآمدی سیاست «ترور»
  • :: وحشت در کاخ ملک سلمان
  • :: انگیزه‌های اردوغان برای انتخابات زودهنگام
  • :: چرا کره شمالی به سمت مذاکره حرکت کرده است؟
  • :: گزینه اقتصادی آمریکا روی میز ؛ چه با برجام چه بی برجام
  • :: ظرفیت های صنعتی و معدنی؛ زمینه ساز تحقق آرمانهای اجتماعی انقلاب
  • :: شورای فعلی تهران از شورای اول عبرت بگیرند
  • :: اینجا هم معیارهای دوگانه!؟
  • :: روزه سکوت واقعی است؟ چرا؟
  • :: در صف می‌ایستم، پس هستم!
  • :: رپورتاژ‌ آگهی اصلاح طلبان با روسری و توسری
  • :: بسیج کارکنان BBC فارسی برای مقابله با کودتا در عربستان
  • :: ۱۸ پرسش و پاسخ درباره شبیه‌ترین پیام‌رسان ایرانی به تلگرام
  • :: سپاه گره‌گشای پروژه‌های بر زمین مانده در تهران بود
  • :: «به کارگر ایرانی لگد نزنید»
  • :: نبردی واقعی در فضای مجازی
  • :: ترامپ به‌دنبال هووی برجام در کره
  • :: تکلیف این 22 میلیارد تومان را روشن کنید
  • :: جماعت ضد ارزش
  • :: تنها راه چاره ترامپ در سوریه چیست؟
  • :: خطرات نفوذ فراتر از تصورات است
  • :: هشتمین رویداد دورهمی فعالان نرم‌افزار‌های مذهبی برگزار شد
  • :: استوری ویژه اینستاگرام برای ولادت امام سجاد+فیلم
  • :: عکس/ کیکِ امسالیِ همسر شهید حججی برای روز پاسدار
  • :: رکوردزنی شورای‌شهر تهران در بی‌ثباتی پایتخت
  • :: هدیه روحانی به سپاه در روز ارتش
  • :: نفوذی‌ها را می‌توان شناخت
  • :: ماجرای رسوایی جنسی در اروپا؛ چیرگی «زن واقعی» بر «زن فلسفی»
  • :: تأثیر توان نظامی یمن بر اوضاع عربستان
  • :: واردات ارزان قیمت در کمین تولید
  • :: طرح تشکیل ارتش عربی و معادله جنگ در سوریه
  • :: در چند و چون انتخاب شهردار جدید تهران