دیدبان
ساختار لرزان رژیم کنترل تسلیحات روسیه-آمریکا؛

آینده پر تلاطم خلع سلاح در دو سوی آتلانتیک

آینده پر تلاطم خلع سلاح در دو سوی آتلانتیک

دیدبان؛ برای حدود پنج دهه، مذاکرات هسته‌ای واشنگتن- مسکو باعث تقویت ثبات استراتژیک، کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای و تأثیر مثبت در گسترش روابط بین دو کشور شد. اما این شرایط در حال تغییر است. پیمان INF با خطر نابودی روبروست. پیمان جدید کاهش تسلیحات استراتژیک (NEW START) برای کمتر از دو سال دیگر قابل‌اجراست و گفتگوهای برقراری ثبات استراتژیک در 18 ماه گذشته برگزار نشده است. در مسیر فعلی، رژیم کنترل تسلیحات هسته‌ای روسیه- آمریکا احتمالاً تا 2021 فرو خواهد پاشید و نتیجه آن کاهش ثبات و امنیت خواهد بود.

پنجاه سال کنترل تسلیحاتی

مذاکرات کنترل دوجانبه هسته‌ای واشنگتن- مسکو در سال 1969 با مذاکرات SALT آغاز شد. طی سال‌های بعد، پیمان‌های کنترل تسلیحاتی و تصمیمات یک‌جانبه باعث کاهش زرادخانه‌های فعال هر یک از طرفین به 4000 تا 4500 شد. پیمان‌های اولیه مانند SALT2 صرفاً بر کاهش رشد زرادخانه‌ها تأکید داشت درحالی‌که پیمان‌های بعدی مانند INF خواستار ممنوعیت و کاهش زرادخانه‌ها بود. توافقنامه‌های مذکور بر بهبود روابط میان دو کشور تأثیر جدی داشت اما امروزه روابط روسیه و آمریکا به پایین‌ترین سطح خود پس از پایان جنگ سرد رسیده است و فروپاشی نظام کنترل تسلیحاتی نیز می‌تواند به وخامت اوضاع کمک کند.

پایان قانون INF

پیمان INF با خطر نابودی روبروست. روسیه با توسعه و استفاده از موشک M7299 که یک موشک کروز میان برد است، این پیمان را نقض کرد. در مقابل، نه اوباما و نه ترامپ، هیچ کدام استراتژی مؤثری در خصوص الزام مسکو برای پایبندی به پیمان اعمال نکردند. در 20 اکتبر 2018، رئیس‌جمهور ترامپ با اعلام تعلیق این پیمان، متحدان و حتی مقامات دولتی را شگفت‌زده کرد. باوجودآنکه سران اروپایی به‌طور محرمانه ناراحتی خود را از این اتفاق به گوش آمریکایی‌ها رساندند اما ناتو از این تصمیم حمایت کرد. در مقابل، روسیه نیز تعهدات خود را به حالت تعلیق درآورد.

بااین‌حال، نحوه برخورد ترامپ با این مسئله به‌گونه‌ای بود که به سو استفاده دیپلماتیک منجر شد و واشنگتن متهم به خروج از پیمان شد. در حالیکه راه هوشمندانه‌تری نیز وجود داشت. اولاً مقامات آمریکا باید به اطلاع همتایان اروپایی خود می‌رساندند که اگر روسیه نقض تعهدات خود در معاهده را در بازه 12 تا 24 ماه اصلاح نکند آمریکا از پیمان خارج خواهد شد و این‌گونه بر کرملین اعمال فشار سیاسی می‌کرد. دوم، ارتش آمریکا باید موشک‌های کروز هوایی و دریایی در اروپا مستقر می‌کرد تا نشان دهد نقض روسیه بدون پاسخ نخواهد ماند. ناتو باید با یک گزینه پیشنهادی در خصوص تسلیح اروپا با موشک بالستیک برد متوسط ​​ایالات‌متحده آمریکا، در خصوص اقدامات متقابل در درازمدت مطالعاتی را آغاز می‌کرد. باوجودآنکه احتمالاً اجماعی حاصل نمی‌شد اما بحث پی