دیدبان

قدرت نرم قطر با استفاده از ابزار اسلام‌گرایی

قدرت نرم قطر با استفاده از ابزار اسلام‌گرایی

دیدبان؛ امروزه اهمیت و جایگاه استفاده از قدرت نرم به‌جای نیروی نظامی در عرصه سیاست بین‌الملل بر هیچ‌کس پوشیده نیست. یکی از عرصه‌های حاصلخیز برای استفاده از قدرت نرم خاورمیانه و به‌خصوص در میان کشورهای کوچک آن است. کشورهایی که منابع مالی زیاد و جمیعت کمی دارند و به همین دلیل سعی می‌کنند در خارج از حوزه داخلی خود اثرگذار باشند. اگر میزان اثرگذاری قدرت نرم یک کشور را نسبت به وسعت و جمعیتش مقایسه کنیم متوجه خواهیم شد که در میان پادشاهی‌های حاشیه خلیج فارس هیچ‌کدام به‌اندازه قطر اثرگذار نیستند. قدرت نرم قطر در دوران بهار عربی آشکارا قابل مشاهده بود و هم‌اکنون نیز می‌توانیم روابط چشمگیری میان حکومت این کشور و افراد و گروه‌های اسلام‌گرا در لیبی، تونس، مصر، موریتانی، مالی، سوریه، اسرائیل و فلسطین، عربستان سعودی، بحرین، عراق و امارات متحده عربی ببینیم.

پیش از بهار عربی راهبرد کلی قطر را می‌توانستیم در توافقنامه نظامی با آمریکا که به سال 1992 باز می‌گردد بیابیم. این کشور پایگاه هوایی العدید را در اختیار نیروی هوایی آمریکا قرار داده است. ایالات‌متحده آمریکا برای حمله به عراق و افغانستان از این پایگاه هوایی استفاده می‌کرد که همین امر باعث برانگیختن انتقادات زیادی علیه قطر شد زیرا این کشور در حال تسهیل حمله آمریکا به اعراب و مسلمانان بود.

در تمامی اقدامات راهبرد اصلی قطر ایجاد روابط با بازیگران مختلف و زیاد در سرتاسر منطقه و جهان بوده است. از ایران گرفته تا عمر البشیر در سودان و حتی اسرائیل، در تمامی دوران‌ها قطر سعی کرده است که خود را بازیگری مستقل نشان دهد و مانع از تک جنبه‌ای شدن روابط خود شود. شکی نیست که یکی از معیارهای اصلی قطر در روابط خارجی‌اش، راهبرد اسلام‌گرایی است. نگاهی به گروه‌ها و افرادی که در سال‌های گذشته توسط قطر حمایت شده‌اند، مانند حماس، طالبان، جبهه النصره، حوثی‌ها، اخوان المسلمین و رئیس‌جمهور مصری آن مرسی، همه نشان می‌دهد که اسلام‌گرایی در مرکز توجه دوحه است.

دخالت قطر در کشورهای مختلف را می‌توان به دو حوزه رسمی و غیررسمی تقسیم کرد. برای مثال این کشور جنگنده‌های خود را به لیبی فرستاد تا به‌عنوان بخشی از فعالیت‌های ناتو علیه قذافی عمل کنند. سپس ‌از انقلابیون مستقر در بنغازی حمایت کرد تا گروه ژنرال حفتر که از سوی امارات متحده عربی حمایت می‌شدند پیروز نشوند. همکاری قطر با اخوان المسلمین در مصر بر کسی پوشیده نیست و پس از بهار عربی و روی کار آمدن دولت اخوانی، بسیاری از کسانی که روابط نزدیکی با حکومت قطر داشتند در وزارتخانه‌های مصر مش