دیدبان

تغییر قانون نظارت بر صدا و سیما

تغییر قانون نظارت بر صدا و سیما

دیدبان؛ اوایل سال97 بود که علی مطهری عضو کمیسیون فرهنگی مجلس خبر از تغییر قانون نظارت بر صدا و سیما داد و اینکه نظارت شورای نظارت بر صدا و سیما درحال حاضر امری تشریفاتی است و نیاز به اصلاح دارد[1] احمد مازنی رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز در تیرماه سال 97بیان داشت: «قانون اداره و نظارت بر صداوسیما در کمیته فرهنگ، هنر و رسانه مجلس شورای اسلامی تهیه شده است. از سال ۱۳۶۸ که قانون اساسی بازنگری شد و در تمام این ۲۸ سال، نظارت بر صدا و سیما قانون نداشت و طبق‌‌ همان قانون اساسی قبلی و اذنی که از مقام معظم رهبری گرفته می‌شد، اداره می‌شد، در حالی که طبق قانون اساسی بازنگری شده، باید قانون اداره و نظارت بر صداوسیما در مجلس تصویب شود.» همچنین سیده فاطمه ذوالقدر، دیگر عضو کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: «این طرح ترکیب هیأت امنای سازمان صدا و سیما، پخش فراگیر داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی سازمان، وظایف هیأت امنا و نحوه نظارت هیأت امنا بر عملکرد سازمان، تصویب راهبردها و سیاست های فرهنگی سازمان، ضوابط اجرایی و مالی سازمان، تعیین ترکیب، وظایف و چگونگی عملکرد شورای نظارت، درآمدها و هزینه‌های سازمان، نحوه واگذاری‌های اموال منقول و غیرمنقول سازمان، تملک اراضی و املاک و شرایط بازنشستگی کارکنان سازمان را مشخص خواهد کرد.» و نیز احد آزادیخواه نماینده مردم ملایر خبر از هیأت امنایی متشکل از پنج تن از افراد حقیقی و حقوقی که برای پنج سال از سوی رهبری انتخاب می‌شوند داد.[2]

با توجه به  مباحث اخیر که اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس در اوایل سال97 مطرح کردند و اینکه قرار بود پس چهار ماه[3] قانون جدید نظارت و نحوه اداره سازمان صدا و سیما برای رأی‌گیری به صحن علنی بیاید، گویا با گذشت بیش از 10ماه هنوز بر سر نحوه نظارت و مدیرت سازمان صدا و سیما به نتیجه نرسیدند و همچنان صدا و سیما پس 28سال بدون قانون و اساس نامه مصوب مجلس اداره می‌شود.

شورای بازنگری و اصل 175

برای بهتر فهمیدن اینکه چرا صدا و سیما در آستانه 29سالگی بدون قانون مصوب مجلس است به قسمت‌هایی از مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی در سال 68 در خصوص اصل 175 قانون اساسی که نحوه اداره صدا و سیما در آن مشخص شده مراجعه می‌کنیم.

در نهم خرداد سال 68 شورای بازنگری قانون اساسی به ریاست آیت الله علی مشکینی و نائب رئیسی آیت الله خامنه‌ای جهت تعیین تکلیف برای تمرکز صدا و سیما تشکیل شد. ابتدا جلسه آیت الله امامی کاشانی با اشاره به این نکته که طبق اصل 175 قانون اساسی دو خط موازی یکدیگر حرکت می‌کنند و اگر هر کدام دقیقا بخواهند از اختیارات قانونی خودشان استفاده کنند به همان لوث مسؤولیت ها و اصطحکاک منجر می شود (در قانون هم شورای سرپرستی و هم مدیر عامل تعیین شده و وظایف و اختیاراتی دارد. اینها باهم اصطحکاک پیدا می‌کنند و معلوم نمیشود که بالاخره یقه چه کسی را باید گرفت و گفت مسؤول کیست؟) گفتند: در اصل ۱۷۵ قانون اساسی میگوید: «صدا و سیما زیر نظر سه قوه اداره می‌شود» این جمله اداره مجلس را بر این وادار کرد که مستقیماً از سه قوه نماینده بفرستد و آنها که به عنوان نماینده سه قوه در آنجا کار می کنند خوب مدیر عامل هم معین بکنند و با آن اختیاراتی که در قانون مشخص است و به مدیر عامل داده اند از نظر قانونی اختلالاتی در صدا و سیما پیش می‌آید، گرچه دخالت‌های حضرت امام نگذاشته آن اختلالات به وجود بیاید ولی در عین حال از نظر قانونی اگر بخواهند هرکدام ازاینها (شورای سه نفره و مدیر عامل) از حق قانونی شان استفاده بکنند این اصطکاک وجود دارد.»[4]

اما برای تعیین رئیس صداو سیما در آن جلسه 7پیشنهاد مطرح شد که عبارت اند از:

  1. پیشنهاد اول این است که مدیر عامل را رهبر تعیین بکند
  2. پیشنهاد دوم شورای تشخیص مصلحت تعیین بکند.
  3. پیشنهاد سوم وزارت ارشاد تعیین بکند.
  4. پیشنهاد چهارم اصلاً وزارتخانه باشد.
  5. پیشنهاد پنجم زیر نظر رئیس جمهور باشد.
  6. پیشنهاد ششم همین وضعی که وجود دارد.
  7. پیشنهاد هفتم هم مصوب کمیسیون است.[5]

پس از بحث‌های فراوان میان بسیاری از حضرات آیات و مجتهدین تراز اول کشور از جمله حضرات آیات مشکینی، خامنه‌ای(رئیس جمهور وقت)، مؤمن، جنتی، آذری قمی، عمید زنجانی، امامی، امینی، یزدی و... درباره اینکه بالاخره صدا وسیما چگونه اداره شود در نهایت پیشنهاد نصب مدیرعامل یا رئیس توسط رهبری مورد بحث قرار می‌گیرد.

آنچه در مشروح مذاکرات بیش از همه قابل توجه است نظر آیت الله خامنه‌ای رئیس جمهور وقت درباره این موضوع است که نشان از توجه و دوراندیشی ایشان است.

در بخشی از این مذاکرات آیت الله خامنه‌ای گفته‌اند: «بنده با پیشنهاد کمیسیون مخالفم به خاطر اینکه این پیشنهاد به هیچ وجه متضمن رفع اشکالی که تاکنون وجود داشته و تجدید نظر به خاطر آن اشکالات بوده به هیچ وجه این اشکالات را رفع نمی‌کند... اولاً اگر رهبر در رأس بود فرض این است که صدا و سیما هیچگونه انحرافی، اشکالی نخواهد داشت یا امکان دارد که داشته باشد. اگر داشت ما از چه کسی مؤاخذه کنیم؟ دستگاه قضایی کشور یا دستگاه مقننه که حق نظارت بر همه امور را دارد باید سرکشی بکند. از کی مؤاخذه کنند؟ از رهبر مؤاخذه کنند که چرا صدا و سیما اشکالاتی دارد؟»[6]

ایشان ادامه می‌دهند: «به هر حال اینکه سیئات صدا و سیما دامن رهبر را خواهد گرفت، این را هم چیز کمی نگیرید، به هر حال وجود خواهد داشت یک چیزهایی ما بایستی سیئات واقعی و گناهان را از صدا و سیما تا آنجا که می توانیم رفع کنیم یک چیزهایی تا یک زمان‏ هایی اجتناب ناپذیر است. به هر حال سوء تفاهم‏ هایی در مردم هست. یک وقت یک غفلتی پیش می آید همه مردم را به رهبر بد بین بکند. شما ببینید گاهی اوقات در بعضی از لیالی و ایام خاص اسلامی مثلاً رادیو صد در صد منطبق با آن روز یا آن شب برنامه ندارد خوب یک عده ای را معترض می کند به ما تلفن می کنند شاید هم آن کسانی که آنجا هستند جرمی یعنی تقصیر نداشته باشند. غفلتی اتفاق افتاده باشد یا برنامه نداشته اند نتوانسته اند آن برنامه را ارائه بکنند. خوب همه این چیزها متوجه رهبر خواهد شد که به نظر می‌رسد که این هیچ مصلحت نیست.»[7]

آیت الله خامنه ای همچنین در جواب آقای آذری که گفته بود صدا و سیما از نیرو های مسلح مهم تر است فرمودند: «آقای آذری فرمودند که این از نیروهای مسلح مهم تر است نه، به یک معنا مهم تر نیست، به یک معنا البته بله در بلند مدت مهم تر است. فرق آن با نیروهای مسلح که دست رهبر قرار می‌گیرند یعنی در دست بالاترین شخصیت موجود در نظام که رهبر است این است که در نیروهای مسلح اگر قرار باشد نیروهای مسلح یک حادثه‌ای را ایجاد کنند در کشور، یک شبه ایجاد می‌کنند یعنی قدرت پیشگیری وجود ندارد لذا آن کسی که در رأس نیروهاست بایست در رأس کشور باشد از همه جهت و او رهبر است. دست رئیس جمهور هم ما پیشنهاد نمی‌کنیم باشد. اما اگر صدا و سیما بخواهد با تبلیغات، اخلال‌گری کند و خراب کند در طول یک روز و یک شب و یک ماه نمی‌تواند در بلند مدت می‌تواند. خوب اگر رهبر دید که رئیس جمهور از طریق صدا سیما دارد اخلال گری می‌کند جلو او را خواهد گرفت. دست رهبر که بسته نیست برای این کارها. یعنی چیزی نیست که کسی غافلگیر بشود»[8]

بلا تکلیفی

آنچه از این موارد به دست می‌آید، نگاه رهبر معظم انقلاب به شیوه مدیریت و کنترل مهم ترین دستگاه تبلیغی کشور است. و همپنین نشانه های فراوانی موجود است که معظم له نگران آسیب انتساب صدا و سیما به جایگاه رهبری هستند. انتقادات علنی ایشان از عملکرد صدا و سیما و مطالبه شفاف از مسؤولین آن، دعوت نخبگان و دانشجویان برای انتقاد جدی از صدا و سیما و تذکر به مسؤولان آن و از همه مهم تر تصریح معظم له بر عدم دخالت مستقیم و جدی در اداره آن گواه بر این مدعاست. از جمله بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار شورای دانشجویان در خرداد ماه سال97 است که در بیانات خود در جواب انتقادات دانشجویان نسبت به عملکرد صدا و سیما فرمودند:«من البتّه رئوس مطالب را یادداشت کردم و ان‌شاءالله دنبال می‌کنیم؛ بخصوص آن بخشی که مربوط به مدیریّت خود بنده است؛ مثل آنچه مربوط به نیروهای مسلّح و مانند اینها است که آنجا بحث مدیریّت رهبری است؛ یعنی آنجا رهبری مدیریّت میکند در زمینه‌ی نیروهای مسلّح؛ صداوسیما این‌جوری نیست، قوّه‌ی قضائیّه این‌جوری نیست. بله، رئیس قوّه‌ی قضائیّه را رهبری می‌گذارد امّا رهبری قوّه‌ی قضائیّه را مدیریّت نمی‌کند؛ باید بین این ها تفاوت قائل شد. صدا‌و‌سیما را رهبری مدیریّت نمیکند؛ البتّه شما بدانید که من در مواجهه‌ی با صدا‌و‌سیما همیشه موضع انتقادی دارم؛ هم در مدیریّت فعلی، هم در مدیریّتهای قبلی دائماً من انتقاد دارم به چیزهای مختلف؛ از جمله همین چیزهایی که شماها در بیاناتتان گفتید و در ذهن بنده هم هست و انتقاد هم می‌کنم.»[9]

و همچنین در مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی حضرت آیت الله خامنه‌ای به مهم ترین دغدغه ذهنی موافقان طرح یعنی نظارت و کنترل صدا و سیما نیز اشاره می‌کنند: «البته نظارت تام و تمام بگذارند کما اینکه امام هم در اینجا فرمودند که سه قوه نظارت داشته باشند...در این مورد با استناد به این جمله نظارت به نظر من می‌شود قانون خیلی خوبی نوشت»[10]

حال باید دید با توجه به اینکه رهبر معظم انقلاب در طول سال‌های متمادی بارها نسبت به مدیریت و عملکرد صدا و سیما انتقاد کرده و خواستار تغییر این نوع مدیریت بوده‌اند، تا کی باید منتظر راه حلی مناسب برای این مسأله بود؟ سازمان صدا و سیما به عنوان مهم ترین نهاد تبلیغی فرهنگی کشور باید ساختاری مدون پیدا کند، شیوه عملکرد آن اصلاح شود، مرجعی جهت رسیدگی به انتقادات آن مشخص شود و از اتلاف بودجه جلو‌گیری شود.

 


[1] http://yon.ir/D0SiR

[2] http://yon.ir/NnFoH

[3] http://yon.ir/3lJWb

[4] http://yon.ir/kTFEr

[5] http://yon.ir/kTFEr

[6] http://yon.ir/kTFEr

[7] http://yon.ir/kTFEr

[8] http://yon.ir/kTFEr

[9] http://yon.ir/AkdDJ

[10] http://yon.ir/Z7d5z

مرتبط‌ها

خروجی قرمز حمل سلاح آسان در ایران

خادمیاران رضوی: طلیعه‌ای نو از «آفتاب» فرهنگ شیعی

تحلیلهای رنگین برای عمامه خونین

سبکِ زندگی پرونده‌ساز!

تعداد بالای پرونده در قوه؛ آسیب اجتماعی یا اشکلات ساختاری؟

سیل هجمه‌های دشمن علیه اتحاد مردم و انقلاب