صفحه اصلی > جهان کد خبر: 41232
ف
یوسف سیفی

ایران در نظام بین الملل: رویارویی با دوگانه‌ی سازش – براندازی

تهدید آمریکا مبنی بر تغییر رژیم در ایران، از یک منظر، بخشی از راهبرد این کشور برای مهار قدرت‌گیری ایران به حساب می‌آید. وجه دیگر این راهبرد به سازش ختم می‌شود.

به گزارش دیدبان،مهمترین رخداد سیاسی اردیبهشت ماه امسال، احتمالا خروج قابل پیشبینی آمریکا از توافقنامه برجام بوده است. تصمیمی که به عنوان یکی از شعارها انتخاباتی ترامپ در ۲۰۱۶ مطرح شد و اکنون جامه عمل پوشیده است. بسیاری از جمله جان کری بر این باور اند که خروج از برجام به مثابه یک گام دیگر به سمت سیاست تغییر رژیم در ایران، قابل ارزیابی است.[۱] اگرچه دولت ترامپ همچنان از طرح هدف تغییر رژیم در سیاست اعلامی خود علیه ایران اجتناب می‌کند، اما جهتگیری سیاست او، به ویژه شروط ۱۲ گانه اخیر برای تهران، مبین پررنگ شدن این رویکرد در راهبرد واشنگتون است.[۲] با توجه به سنگینی هزینه‌ی درگیری نظامی برای آمریکا، تغییر رژیم در ایران، مانند دهه­ها گذشته، از طریق براندازی دنبال خواهد شد.

براندازی در سیاست بین الملل

منظور از براندازی، تغییر یک رژیم سیاسی از درون همان کشور است و به سرنگونی سیاسی نظام حاکم می‌انجامد. براندازی می‌تواند مسالمت آمیز باشد یا با گروه های مسلح و درگیری‌های نظامی، و حتی جنگ داخلی همراه شود. مخالفان یک حکومت ممکن است با استفاده از روش هایی مانند اعتصابات سراسری، تظاهرات بدون خشونت، رفراندوم و… اهداف خود را دنبال کنند. در صورتی که نظام حاکم فاقد ظرفیت‌های مسالمت‌آمیز برای انتقال قدرت باشد یا ماهیت مخالفان با روش های مسالمت آمیز سازگار نباشد، روش‌های توام با خشونت، مانند مبارزات چریکی و کودتا مورد استفاده قرار می‌گیرند. روند براندازی تبعا به دوران آشکارسازی اعتراضات محدود نمی‌شود و بخش مهمی از آن به صورت پنهانی و در دوره نهفتگی این روند، رخ می‌دهد. براندازان ممکن است سال های طولانی برای ایجاد بسیج سیاسی علیه دولت و گروه‌های حامی آن تلاش کنند.

در طول دوران نهفتگی، براندازان تلاش می‌کنند با نقد نظام حاکم و ردیه نویسی بر آن، مبانی ارزشی، سیاست‌ها و عملکرد دولت را زیر سوال ببرند و مشروعیت نظام را در افکار عمومی، کاهش دهند. براندازی در صورتی می‌تواند با موفقیت بلند‌مدت همراه شود که بتواند به شکلگیری یک آگاهی جدید در جامعه منجر شود، که با معانی یا ارزش‌های نظم موجود در تضاد باشد و در عین حال بتواند برای مطالبات عمومی پاسخ‌های قانع کننده ارائه کند. بخش اعظم این تحول در دوره نهفتگی رخ می‌دهد. این مفهوم تا آنجا که به تغییر نظام سیاسی و قدرت‌گیری مخالفان آن مربوط می‌شود یک فرایند داخلی به حساب می‌آید. اما هنگامی که این فرایند، در چارچوب سیاست خارجی یک دولت متخاصم مورد حمایت قرار گیرد، دیگر یک موضوع داخلی نخواهد بود و به عنوان یک مسئله بین المللی قابل تحلیل است. طرح براندازی در ج.ا.ایران در این چارچوب قرار می‌گیرد و در عین حال که بر زمینه‌های داخلی متکی است، تحلیل آن هم در سطح ساختار و هم کارگزار ضروری است.

نظام بین الملل و براندازی در ایران

سیاست بین الملل به طور سنتی بر محور تلاش بازیگران برای حفظ و ارتقاء قدرت، از مسیرهایی همچون توسعه توان نظامی، ایجاد اتحاد، ملت‌سازی و… شکل گرفته است. روابط میان دولت‌ها در دوران معاصر در درون نظامی برآمده از این روندها تحلیل می‌شود که به آن نظام بین الملل می‌گویند. دولت‌های قدرتمند که بیشترین قدرت را از روندها و نهادهای این نظام، کسب کرده‌اند، از آن در برابر بازیگران تجدیدنظرطلب، محافظت می‌کنند. آن‌ها در واقع از تداوم منافع خودشان در تداوم ستم‌های نظم بین المللی حاکم بر جهان، مراقبت می‌کنند و تلاش می کنند تا هر صدای مخالفی را تحدید و در نهایت حذف کنند.

براندازی یکی از رایج ترین و کم‌هزینه ترین روش‌های حذف بازیگران ناهمسو با منافع قدرت­های بزرگ بوده است. سیاست خارجی آمریکا – به عنوان ابرقدرت نظام – در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم، مملو از ‌بکار‌گیری روش براندازی بر علیه این قبیل دولت­ها بوده است که عمدتا در راستای استقلال از سابقه استعماری خود تلاش می­کردند. آمریکا در بسیاری از موارد مانند دولت مصدق یا انقلاب‌های رنگی در اروپای شرقی، موفق شده اهداف خود را از طریق براندازی پیش ببرد. این کشور در برخی موارد نیز ناکام مانده و جمهوری اسلامی یکی از مهمترین این موارد به حساب می‌آید.

دوگانه سازش – براندازی

آمریکا در پرونده هسته ای، نقشی محوری در ارجاع موضوع ایران به شورای امنیت سازمان ملل بازی کرد و در همه تصمیم گیریهای ضد ایرانی این نهاد، ابتکار عمل را در اختیار داشت. روندی که می‌توانست ذیل فصل هفتم منشور، حتی به صدور مجوز حمله نظامی به ایران، منجر شود. در تمام طول دورانی که پرونده ایران در شورای امنیت بود، مواضع آمریکا باعث میشد تلاش‌ها برای حصول یک توافق با ایران با شکست مواجه شود. سیاست آمریکا در قبال پرونده هسته ای تا پیش از برجام، رساندن این پرونده به نقطه ای بوده که بتواند حیات جمهوری اسلامی ایران را به طور جدی تهدید کند. این رویکرد که در سیاست های اعلامی دولت اوباما، پس برجام، ظاهرا کنار گذاشته شد، با روی کار آمدن ترامپ، باز هم در دستورکار قرار گرفته است. این تلاش‌ها اگرچه ذیل سیاست مهار ایران تعریف می‌شود اما همواره با تهدید تغییر نظام سیاسی، همراه بوده ‌است. به طوریکه آمریکا تلاش کرده تا مقامات ایران در صورت سرکشی از خواست‌های آمریکا، خود را با تهدید سرنگونی، مواجه ببینند.[۳]

سیاست سنتی چماق و هویج همچنان ادامه دارد، با این به نظر می­رسد، جمهوری اسلامی این بار هم در تله هویج گرفتار نشده است. با اینحال در آینده نیز آمریکا تلاش خواهد کرد، ایران نتواند روند بازیابی اقتصادی خود را طی کند و نارضایتی عمومی از وضع اقتصادی توسعه یابد. این کشور همچنین خواهان بازگشت دوباره موقعیت ایران به عنوان یک تهدید بین المللی از نظر شورای امنیت است. این سیاست با افزایش فشارها نسبت به دیگر دولت ها و سازمان‌های بین المللی برای همسویی با واشنگتون دنبال می‌شود. آمریکا امیدوار است این اقدامات در کنار تقویت اپوزوسیون، کارآمدی و مشروعیت نظام در داخل و خارج از کشور را تا آنجا کاهش دهد که به بروز بی ثباتی داخلی بیانجامد. آنگاه ج.ا.ایران یا باید در راهبرد سیاسی – امنیتی خود تجدیدنظر اساسی کند یا با خطر براندازی از درون مواجه شود.

تهدید آمریکا مبنی بر تغییر رژیم در ایران، از یک منظر، بخشی از راهبرد این کشور برای مهار قدرت‌گیری ایران به حساب می‌آید. وجه دیگر این راهبرد به سازش ختم می‌شود. مناسبات نظام بین الملل و تضاد هویتی میان آمریکا و جمهوری اسلامی، باعث می‌شود تا هر دو سوی این بردار، برای منافع حیاتی ایران به شدت تهدیدزا ارزیابی گردد. در صورتی که نخبگان سیاسی در ایران بتوانند با سیاست‌گذاری فرصت‌محور پیرامون خروج آمریکا از برجام و تمرکز بر توان داخلی به اجماع برسند و یک مسیر واحد  از سوی همه نهادهای حاکمیتی دنبال شود، تلاش ایران برای خروج از دوگانه سازش – براندازی به یک موفقیت چشمگیر دیگر برای تهران می‌انجامد.

پی نوشت:

[۱] – جان کری، “آمریکا به دنبال براندازی است”، پرتال شبکه خبر، ۱۹/۳/۹۷، نمایه در:

http://www.irinn.ir/fa/news/600013/%D8%AC%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA

[۲] – اندیشکده تبیین، “خطوط جدید سیاست خارجی آمریکا”، ۱/۳/۹۷، نمایه در:

http://tabyincenter.ir/26266/%d8%ae%d8%b7%d9%88%d8%b7-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%d8%ae%d8%a7%d8%b1%d8%ac%db%8c-%d8%a2%d9%85%d8%b1%db%8c%da%a9%d8%a7/

[۳] – اندیشکده تبیین، ” آمریکا در پی تغییر و تقلیل سطح منازعات ایران است “، ۱۴/۵/۹۵، نمایه در:

http://www.tabyincenter.ir/qadim/index.php/rasad/1395051402

پایگاه تبیین

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
آخرین اخبار
  • :: متن کامل بیانیه رسمی عربستان سعودی درباره کشته شدن خاشقچی
  • :: انتقاد تند کلوپ از لیگ ملت‌ها: نمی‌شود هر روز و هر ثانیه بازی کرد!
  • :: ادعای یک روزنامه پاکستانی: الجبیر برکنار می شود
  • :: افشای درخواست کوشنر از ترامپ درباره بن سلمان
  • :: تاکید پمپئو بر ضرورت برکناری بن‌سلمان
  • :: «FATF» درمورد ایران با آمریکا همراهی نکرد
  • :: رویترز: اوپک در افزایش تولید نفت ناکام ماند
  • :: نظر رئیس سابق ام.آی.۶ درباره پرونده قتل خاشقجی
  • :: فصل الخطاب بارسلونا به شایعات بازگشت نیمار
  • :: جو بایدن: اتهامات وارده به سعودی‌ها درباره خاشقچی، با رفتار آنها همخوانی دارد
  • :: بازجویی ترکیه از کارکنان کنسولگری عربستان
  • :: دلسوزی امارات برای عربستان در ماجرای خاشقجی
  • :: بنزین با فعال شدن کارت سوخت دو نرخی می‌شود
  • :: پمپئو: کمپین فشار حداکثری علیه ایران را دنبال می‌کنیم
  • :: موگرینی: طرح کانال پرداخت مالی مستقیم با ایران طی هفته‌های آینده اجرایی می‌شود
  • :: پلیس ترکیه به دنبال جسد خاشقجی در جنگل
  • :: آغاز طرح جدید فروش محصولات سایپا از فردا
  • :: مصاحبه متفاوت کی‌روش با BBC: بدون قرارداد در حال کارم
  • :: لوریس: نویر نشان خواهد داد که هنوز بهترین دروازه‌بان دنیاست
  • :: هازارد: ممکن است در چلسی بازنشسته شوم
  • :: حمله تند سران بایرن مونیخ به رسانه‌های آلمان
  • :: داور دیدار نیمه نهایی لیگ قهرمانان آسیا مشخص شد؛ یک آمریکایی!
  • :: لوکاس: علاقه رئال به نیمار چیز عجیبی نیست
  • :: بازگشت حسینی ملی پوش به آغوش استقلال
  • :: مارادونا نمی تواند راه برود!
  • :: یورش نظامیان سعودی به منطقه شیعه‌نشین «قطیف»
  • :: آخرین وضعیت کامیابی‌نیا پس از انتقال به بیمارستان
  • :: ترامپ مکزیک را تهدید به حمله نظامی کرد
  • :: آمریکا از یک تواقفنامه دیگر خارج می‌شود
  • :: نظر تاج درمورد حضور بانوان در استادیوم
  • :: برانکو: کمال به بازی با السد می‌رسد
  • :: گام کوچکی تا لغو روادید کامل بین ایران و روسیه
  • :: لغو سفر وزیر خزانه‌داری آمریکا به عربستان
  • :: پمپئو: آمریکا موضوع خاشقجی را جدی می‌گیرد
  • :: اعلام آمادگی لیورپول برای فروش صلاح به یک شرط
  • :: خبر خوب برای رئالی ها در آستانه بازی با لوانته
  • :: جدی ترین گزینه پاری سن ژرمن برای جانشینی نیمار
  • :: سامانه سماح تا ۲ روز قبل از اربعین باز است
  • :: ضرب‌الاجل پمپئو به ولیعهد عربستان
  • :: کشته شدن یکی از مظنونان به قتل خاشقجی
  • :: حساب یارانه‌بگیران امشب شارژ می‌شود
  • :: تیم قطری با تمام قوا آماده بازی با پرسپولیس