ف
آسیب‌شناسی کارکردهای نهاد حزب(1)؛

آیا احزاب موجب ثبات و قوام جامعه‌ هستند یا موجد آشفتگی و تشتّت؟

بررسی آسیب‌شناسانه‌ی حزب به عنوان یک نهاد اجتماعی می‌تواند ضمن شفاف نمودن مضرات و فواید این پدیده، ما را با کارکردهای اساسی این نهاد آشنا نماید.

به گزارش دیدبان،کارویژه‌های عام احزاب به طور غیر مستقیم دربردارنده‌ی ثبات سیاسی و امنیت است؛ یعنی با افزایش و تقویت توسعه‌ی سیاسی به این هدف نائل می‌شود. از سوی دیگر، احزاب مستقیماًَ عامل بازدارنده‌ی خشونت و بی‌ثباتی سیاسی هستند و در کارویژه‌های خاص خود، همانند روزنه یا سوپاپ اطمینان عمل می‌نمایند. احزاب سیاسی می‌توانند افکار عمومی را تثبیت نموده، عقاید مشابه را هماهنگ ساخته و اختلاف فردی را کاهش دهند (دوورژه، 1357، ص 397). همین نقش احزاب، جامعه را از تلاطم‌های بزرگ سیاسی و اجتماعی بازداشته و تمایلات و خواست‌های متعدد و متنوع آن‌ها را در مسیرهای مناسب و از قبل تعیین‌شده و هدایت‌شده قرار می‌دهد.
 
بدین ترتیب، احزاب سیاسی به مثابه سد و کانال‌هایی عمل می‌کنند که انرژی متراکم توده‌ها و حالت عصیان و طغیان آن‌ها را تبدیل به سکون و آرامش نموده و با به جریان انداختن آن در مجرای صحیح خود، نه تنها از تخریب ساختارهای سیاسی و اجتماعی جلوگیری می‌کنند، بلکه در راستای حفظ و تداوم حیات سیاسی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
 
احزاب سیاسی از یک سو نتیجه‌ی فرآیند تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی هستند و از سوی دیگر، می‌توانند از طریق افزایش توانایی جامعه برای حل بحران‌هایی مانند هم‌گرایی، مشارکت، مشروعیت، هویت و توزیع، تغییرات بیشتری را در جهت حفظ و ثبات نظام سبب شوند. احزاب سیاسی می‌توانند از طریق فراهم ساختن ایدئولوژی، رهبری یا فرصت‌هایی برای مشارکت سیاسی یا ترکیبی از این سه، برای دولت مشروعیت‌سازی کنند و با فراهم آوردن ابزاری برای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت در درون یک نظام حزبی رقابتی، به اقتدار حکومت مشروعیت بخشند (اسمیت، 1378، ص 62).
 
احزاب این قابلیت را دارند که در خلال و از طریق جامعه‌پذیری سیاسی، اولاً فرهنگ سیاسی را تقویت کنند و ثانیاً الگوهای فرهنگی رقابت و تعامل و حیات سیاسی را قانون‌مند و مصالحه‌آمیز نمایند و منازعات پُرتشتت را طرد کنند و با این دو کارکرد، تداوم و حیات سیاسی یک نظام را ضمانت نمایند.
 
علل ناکارآمدی احزاب سیاسی در ایران
 
تجربه‌ی احزاب سیاسی در ایران که به دوران انقلاب مشروطه بازمی‌گردد، به خوبی ناکامی این نهاد سیاسی را در تحقق مهم‌ترین هدف خود (توسعه‌ی سیاسی) نشان داده است. به نظر می‌رسد که یکی از علل اساسی ناکامی احزاب سیاسی در رسیدن به اهداف و کارویژه‌های ترسیم‌شده برای آن‌ها، به نحوه‌ی شکل‌گیری، پذیرش اعضا و تعیین خط‌مشی‌های احزاب سیاسی مربوط می‌شود. هرچند که در کنار این عامل مهم، از عوامل دیگر نیز در ناکامی احزاب سیاسی در تحقق اهداف خود و اثرگذاری بر پیدایش توسعه‌ی سیاسی، همچون نگاه منفی مردم نسبت به احزاب سیاسی و همسویی برخی از احزاب با دشمنان تاریخی ملت ایران و غیره می‌توان نام برد؛ اما به نظر می‌رسد که این عوامل نیز به نوعی از همان عامل مهم ناشی می‌شود. به عبارت دیگر، نفس وجود احزاب سیاسی، مثبت یا منفی نیست؛ بلکه خط‌مشی احزاب سیاسی و عملکرد سیاسی آن‌ها در دوره‌ی فعالیت خود، در پیدایش قضاوت منفی نسبت به آن‌ها بسیار تعیین‌کننده است و نیز نحوه‌ی شکل‌گیری و جذب اعضا و افراد فعال در احزاب سیاسی از عوامل مهم تأثیرگذار در ناکامی آن‌ها در رسیدن به اهداف خود بوده است.
 
 می‌توان رابطه‌ی دوسویه‌ای بین احزاب سیاسی و توسعه‌ی سیاسی برقرار کرد که هر دو در تقویت و تکمیل دیگری دارای نقش مؤثر هستند. البته این به معنای آن نیست که به صرف وجود احزاب سیاسی در یک جامعه، توسعه‌ی سیاسی نیز در آن جامعه تحقق خواهد یافت، بلکه رابطه‌ی مذکور به این معناست که در صورتی که احزاب سیاسی دقیقاً بر مبنای تعریف یک حزب به وجود آمده باشند و همه‌ی ویژگی‌ها، اهداف و کارکردهای تعیین‌شده برای احزاب را دارا باشند، آن‌ گاه زمینه‌ی تحقق توسعه‌ی سیاسی فراهم خواهد شد. از سوی دیگر، فراهم بودن شرایط ساختاری توسعه‌ی سیاسی و نیز پیدایش شرایط فرهنگی لازم در تفکر و باورهای مردم نسبت به توسعه‌ی سیاسی و احزاب سیاسی در موفقیت احزاب سیاسی برای رسیدن به اهداف خود مؤثر خواهد بود.
 
به دلیل نیازمندی توسعه‌ی سیاسی به شرایط سخت مذکور، همواره موانع عمده‌ای در راه تحقق آن به وجود آمده است و نیز علل متعددی احزاب سیاسی را در رسیدن به اهداف خود با ناکامی روبه‌رو ساخته است که یکی از محققان کشور در یک تحقیقی جامع به طور مفصل این عوامل ناکامی را تبیین کرده است. از نظر او، احزاب سیاسی در ایران تحت تأثیر علل تاریخی‌ساختاری، علل اقتصادی، علل حقوقی و قضایی، علل فرهنگی و علل عملکردی با ناکارآمدی مواجه شده‌اند. وی در تبیین و تحلیل علل مذکور، به طور مفصل، به بیان نقش استبداد، فقدان امنیت، بدبینی و ناآگاهی عمومی نسبت به نقش احزاب، وجود احزاب دستوری، وابستگی احزاب به بیگانگان و ایدئولوژی‌های الحادی، نظام اقتصادی وابسته به نفت، مشکلات اساسی احزاب در تأمین مالی، ضعف‌های حقوقی نظام انتخاباتی کشور، ضعف موجود در قانون فعالیت احزاب، مشکلات موجود در فرهنگ سیاسی ایران، عملکرد گروه‌ها و نهادهای بدیل احزاب، عملکرد نخبگان، مقطعی و مرکزگرا بودن فعالیت احزاب، تشتت و تفرقه و انشعاب‌های مکرر، ضعف در تربیت سیاسی و غیره در ناکارآمدی احزاب سیاسی در ایران پرداخته است (اخوان کاظمی، پیشین، 179 تا 307).
 
تقریباً عواملی شبیه علل مذکور، در اثر نویسنده‌ی دیگری نیز مطرح شده است و مسائلی همچون «نداشتن رهبری منسجم؛ مبهم بودن اهداف و برنامه‌ها یا عدم وجود برنامه‌های عملی مشخص، دقیق و عملیاتی؛ عدم استقلال مالی؛ تقلیدی بودن و نداشتن استقلال فکری برای حرکت و برنامه‌ریزی در جهت اصلاح شرایط و تحولات منطبق با اصول و ارزش‌های مورد قبول ملت مسلمان ایران در نظام جمهوری اسلامی؛ فعالیت مقطعی و محدود به دوران‌های برگزاری انتخابات، وجود پدیده‌ی انشعاب در احزاب و گروه‌ها؛ ایجاد ائتلاف‌های مقطعی برای کسب قدرت مقطعی و زودگذر» به عنوان مشکلات موجود در راه کارآمدی احزاب سیاسی ایران عنوان گردیده است (عیوضی، 1385، 243).
 
عواملی که در ناکارآمدی احزاب در همه‌ی نظام‌های سیاسی و به ویژه در جهان سوم دخیل هستند، واجد این قابلیت نیز هستند که به عنوان عوامل ناکارآمدی احزاب در ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی نیز مدخلیّت داشته باشند. با این وجود، از منظرهای خاص و دقیق‌تر، علل ناکارآمدی احزاب ایرانی را می‌توان در علل تاریخی‌ساختاری، اقتصادی، حقوقی و فرهنگی خلاصه کرد. ضمن اینکه نوع عملکرد، گروه‌های بدیل احزاب، نخبگان، احزاب و دولت در این موضوع کاملاً موثر است (اخوان کاظمی، 1387، ص 255).
 
در ادبیات کلاسیک سیاسی، موارد و نظریه‌های بسیاری وجود دارد که با بدبینی و یأس از احزاب یاد کرده‌اند و معمولاً آن‌ها را موجد تفرقه و تشتّت به شمار آورده‌اند. البته در دهه‌های اوایل قرن بیستم نیز ظهور احزاب فاشیستی و نژادپرست در آلمان، ایتالیا، اسپانیا و جنگ‌افروزی‌های آنان نیز در بدبینی به نقش احزاب مؤثر بوده است. در هر حال، همواره این سؤال در سیاست و نظام‌های مختلف سیاسی مطرح بوده که آیا احزاب موجب ثبات و قوام جامعه‌اند یا موجد آشفتگی و تشتّت؟ پاسخ به بخش اول این پرسش در دهه‌های اخیر صبغه‌ی مثبت و ایجابی کامل‌تری یافته، در حالی که در گذشته چنین نبوده است.
 
شکل الیگارشیک حزب و غلبه‌ی سازمان بر آن، در آثار بسیاری از صاحب‌نظران به عنوان آفت حزب و موجد آسیب‌هایی برای جامعه‌ی سیاسی به شمار آمده است.
 
حزب جمهوری اسلامی نیز علی‌رغم کارکردهای بسیار مثبت آن و نقش سازنده‌ی آن در تثبیت انقلاب اسلامی و نهادهای آن، سازمان‌دهی نیروهای سیاسی معتقد به ولایت فقیه در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و تربیت کادرهای سیاسی لازم برای اداره‌ی کشور و پاسخ‌گویی به شبهات واردشده به ساختار و اهداف جمهوری اسلامی از سوی مخالفان این نظام و انجام اقدامات مثبت دیگر، به دلایل مختلف همچون بسیاری دیگر از احزاب سیاسی ایران، به برخی از مشکلات و عوامل ناکارآمدکننده‌ی مذکور مبتلا گردیده و در رسیدن کامل به اهداف طراحی‌شده‌ی خود ناکام ماند که در ادامه‌ی مقاله، ضمن تشریح روند تشکیل آن حزب، مشکلات موجود در راه آن و در نهایت تعطیلی حزب توضیح داده می‌شود.
 
تحزب از نگاه امام خمینی
 
با پیروزی انقلاب اسلامی، به دلایل مختلفی، اقبال به احزاب سیاسی و تحزب به نحو فزاینده‌ای افزایش یافت. وجود استبداد و خفقان در سلطنت پهلوی، نظام تک‌حزبی در دوره‌ی محمدرضا پهلوی و ممنوعیت فعالیت سایر احزاب (از کمونیست‌ها گرفته تا اسلام‌گرایان)، دولتی بودن احزاب اصلی و غیرخودجوش بودن آن‌ها و همچنین جو بسیار باز سیاسی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و مساعد بودن وضعیت برای سهم و غنیمت‌خواهی برای ظهور بسیاری از گروه‌های نوظهور، زمینه‌های پیدایش احزاب و تشکل‌های متعددی را فراهم ساخت و عدم تفاهم و وفاق این گروه‌ها، باعث ایجاد تشتّت و پراکندگی‌های گسترده و مناظره‌های فکری و حتی منازعات مسلحانه گردید تا جایی که کلاس‌های درس دانشگاه تهران به اتاق جنگ این گروه‌ها و احزاب بدل شد.
 
مسائلی همچون «نداشتن رهبری منسجم؛ مبهم بودن اهداف و برنامه‌ها یا عدم وجود برنامه‌های عملی مشخص، دقیق و عملیاتی؛ عدم استقلال مالی؛ تقلیدی بودن و نداشتن استقلال فکری برای حرکت و برنامه‌ریزی در جهت اصلاح شرایط و تحولات منطبق با اصول و ارزش‌های مورد قبول ملت مسلمان ایران در نظام جمهوری اسلامی؛ فعالیت مقطعی و محدود به دوران‌های برگزاری انتخابات، وجود پدیده‌ی انشعاب در احزاب و گروه‌ها؛ ایجاد ائتلاف‌های مقطعی برای کسب قدرت مقطعی و زودگذر» به عنوان مشکلات موجود در راه کارآمدی احزاب سیاسی ایران عنوان گردیده است.
 
این وضعیت امام خمینی (رحمت الله علیه) را وادار کرد تا در مورد احزاب و فعالیت‌های آن‌ها موضعی صریح و روشن اتخاذ نموده، فعالیت‌های احزاب را منوط به زیان نرساندن به جمهوری اسلامی و حاکمیت ملت اعلام نمایند. امام (رحمت الله علیه) را نمی‌توان به طور کلی مخالف تحزب و تشکل به شمار آورد. ایشان در عین حال که به پدیده‌ی احزاب سیاسی چندان خوش‌بین نبودند، مخالف فعالیت‌های حزبی و تشکیلاتی هم نبودند و ملاک صحت عملکردی احزاب را اندیشه و کارویژه‌های آن‌ها دانسته‌اند:
 
«این طور نیست که حزب بد باشد یا هر حزبی خوب باشد. میزان، ایده‌ی حزب است و اگر ایده چیز دیگری باشد، این حزب شیطان است، هر اسمی هم داشته باشد. بنابراین ما باید کوشش کنیم حزبمان را حزب‌الله کنیم.» (امام خمینی، جلد 17، 1378، ص 193).
 
 از نظر امام خمینی، اغلب احزاب و گروه‌های سیاسی، در دوره‌ی رژیم پهلوی و مشروطه، دارای ایده و اندیشه‌ی صحیحی نبوده‌اند. ایشان در نقد احزاب و کارویژه‌های منفی آن‌ها (در دوره‌ی پهلوی)، به پاره‌ای دلایل و کاستی‌ها اشاره می‌کنند، از قبیل دولتی بودن،[1] فقدان اصالت و الگوبرداری از کشورهای اروپایی، وابستگی به بیگانگان،[2] فقدان فرهنگ سیاسی ملازم با فعالیت حزبی و تعارض احزاب با انسجام و همبستگی.[3] با چنین سابقه‌ای از تحزب در اندیشه‌ی امام، ایشان به لحاظ تجربه‌ی ناموفق فعالیت احزاب سیاسی در ایران و سرسپردگی بسیاری از آنان به بیگانگان، به فعالیت سیاسی در قالب حزب چندان خوش‌بین نبوده و مردم و نخبگان و حتی روحانیت را بدان تشویق نمی‌کردند و از تفرقه، اختلاف و دشمنی میان احزاب و جریان‌های سیاسی نگران بودند[4] و کراراً آن‌ها را به وحدت و رعایت مصالح جامعه‌ی اسلامی دعوت می‌کردند. از سویی برای روحانیت جایگاهی والا در جامعه قائل بودند و این نهاد را تشکلی فراحزبی و فراجناحی به شمار می‌آوردند. از این رو، فعالیت سیاسی آنان را در قالب تحزب و احزاب سیاسی متعارف نمی‌پسندیدند و با آن مخالف بودند و با اصرار فراوان پاره‌ای از شاگردان خود نیز با تأسیس حزب جمهوری اسلامی موافقت کردند و در واقع و اصالتاً بیشتر و پیش‌تر از تأیید و تشکیل این حزب، سران اصلی آن را که از دست پروردگاران خود می‌شمردند تأیید نمودند و در نهایت، به توصیه‌ی ایشان و موافقت مسئولین، حزب مزبور نیز بنا به مصالح کشور و انقلاب تعطیل گردید.[5]
 
در هر صورت، امام خمینی با پذیرش و مفروض انگاشتن اصل آزادی احزاب، زمینه‌ای را فراهم آورد که گروه‌ها و سلایق گوناگون بتوانند در درون نظام جمهوری اسلامی به گونه‌ای مشروط به فعالیت بپردازند که اهم این شرایط بدین شرح‌اند: رعایت چارچوب قوانین دینی و رعایت مصالح و قوانین کشور در فکر و آرا و در رویه‌های عملی، عدم برخورد مسلحانه با نظام سیاسی اسلامی،[6] بیان انتقاد و دوری از توطئه،[7] عدم وابستگی به قدرت‌های بیگانه،[8] عدم اِضرار به جامعه و نظام سیاسی و اشخاص،[9] برخورداری از پذیرش و حمایت مردم و سازگاری با انسجام و همبستگی ملی و اجتماعی.[10]
 
امام (رحمت الله علیه) بارها همگان را دعوت به حزب‌الله و یا حزب مستضعفان نموده است که در واقع همانند حزب جهان‌شمول قرآنی است که امت واحده و مقاصد آن را نمایندگی خواهد کرد. هرچند به فرموده‌ی ایشان، چنین دعوتی به معنای مخالفت با تأسیس و عملکرد و سایر احزاب سالم و کارآمد و در راستای اهداف دینی و ملی نیست:
 
«ما باید کوشش کنیم حزبمان را حزب‌الله کنیم...[11] این را باید تذکر بدهیم که ما گفتیم حزبی به نام حزب مستضعفان، در همه‌ی دنیا، معنایش این نبود که حزب‌های صحیحی که در ایران است، نباشد. حزب‌های منطقه‌ای علی‌حده است و حزب تمام مناطق و تمام جاها، یک حزب دیگر است. اگر ان‌شاءالله مسلمین موفق بشوند و یک همچون حزبی، که حزب مستضعفین است، برای همه جاها یک همچو حزبی را تأسیس کنند، بسیار به‌موقع است. لکن به معنای این نیست که در محل و در منطقه‌ها حزب نباشد، خیر در منطقه‌ها احزاب هستند و آزاد هم هستند، مادام که توطئه معلوم نشده است.»[12]
 
این بیان هم به معنای عدم مغایرت تحزب و تأسیس احزاب با کارویژه‌های مثبت در نظام اسلامی است و تنها مورد استثنا، حزب و تحزب‌گرایی در بین نیروهای مسلح است که امام (رحمت الله علیه) بارها آن را نهی و ممنوع کرده‌اند و برای نظامیان، عضویت در حزب‌الله را جایز می‌دانستند.[13]

پی‌نوشت‌ها:

[1]. ر.ک به: همان، ج 1، ص 93، 12، 211، 112 و 96.
 
[2]. ر.ک به: همان، ج 4، ص 89.
 
[3]. ر.ک به: همان، ص 90.
 
[4]. در این باره امام (رحمت الله علیه) اظهار داشته‌اند: «مع‌الاسف ملتفت نیستیم، عمق مسئله را نمی‌توانیم درک کنیم که در ظرف یک سال کمتر، دویست تا گروه در یک مملکت پیدا شود و دویست تا حزب اظهار وجود کردند، این یعنی چه؟... هر چه گروه‌ها زیادتر بشود اختلافات زیادتر می‌شود.» (همان، ج 11، ص 158)
 
[5]. برای اطلاع بیشتر ر.ک به: احزاب سیاسی در ایران، پیشین، ص 269 تا 297 و سید جواد ورعی، «تأملی در گسترش احزاب سیاسی»، امام خمینی و حکومت اسلامی، نهادهای سیاسی و اصول مدنی، ج 6، تهران، مؤسسه‌ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، ص 298 تا 301.
 
[6]. ر.ک به: همان، ج 14، ص 220.
 
[7]. ر.ک به: همان، ج 6، ص 86 و ج 17، ص 267 و 268.
 
[8]. ر.ک به: همان، ج 3، ص 178.
 
[9]. ر.ک به: همان، ج 3، ص 97 و ج 2، ص 261 و 280.
 
[10]. برای ملاحظه‌ی مستندات بیشتر از بیانات امام خمینی (رحمت الله علیه) در مورد احزاب و تحزب، ر.ک به:
- علی احمد راسخ، «احزاب در اندیشه‌ی امام خمینی (رحمت الله علیه)»، امام خمینی و حکومت اسلامی، پیشین، ص 9 تا 25.
 
- در جست‌وجوی راه از کلام امام، دفتر سیزدهم، گروه‌های سیاسی، تهران، امیرکبیر، 1362، ص 311 تا 329.
 
- سید عبدالقیوم سجادی، مبانی تحزب در اندیشه‌ی سیاسی اسلام، قم، بوستان کتاب، 1382، ص 217 تا 223.
 
- غلامرضا کرباسچی، «دیدگاه امام خمینی (رحمت الله علیه) درباره‌ی احزاب»، (مندرج در: احزاب سیاسی در ایران، ص 225 تا 245).
 
[11]. صحیفه‌ی نور، ج 17، ص 45 (مورخ 16 دی 61).
 
[12]. در جست‌وجوی راه از کلام امام، دفتر سیزدهم، پیشین، ص 321 (مورخ 25 شهریور 1358).
 
[13]. ر.ک به: همان، ص 323 و 324.
 

دکتر اکبر اشرفی: رئیس مرکز فرهنگی دانشگاهی امام خمینی و انقلاب اسلامی

پایگاه برهان

chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
آخرین اخبار
  • :: سوپرجام در دستان پرسپولیس
  • :: کوهنوردی زنان با اجازه ولی!
  • :: بازگشت اسماعیلی به تمرین پس از تنبیه 10 روزه
  • :: گلزن تیم ملی بانوان در صفحه AFC
  • :: حنیف عمران زاده خداحافظی کرد
  • :: نافرمانی مدنی در عصر دیجیتال
  • :: مناظره ظریف و پمپئو در توئیتر درباره آثار تحریم‌های ضدایرانی
  • :: فولاد آره نا، افتتاح شد
  • :: پایان فعالیت معاونت اجرایی روحانی در دولت دوازدهم
  • :: افشای دروغ بزرگ آمریکا؛ دارو هم تحریم است
  • :: فرزند کروبی: خاتمی عامل رئیس جمهور شدن احمدی‌نژاد بود
  • :: مدت زمان سربازی در شرایط مختلف
  • :: فایل صوتی قتل خاشقچی؛ به رئیست بگو مأموریت انجام شد
  • :: تهران، میزبان نخبگان دینی جهان اسلام
  • :: قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت ارز امروز ۹۷/۰۸/۲۲
  • :: وزیر جدید صنعت به خودروسازان هشدار داد
  • :: فوتبال ایران در آستانه تعلیق؟
  • :: استانداران بازنشسته مشخص شدند
  • :: عکس جنجالی حریری و شیخ تمیم
  • :: پاداش دیدار مومنین با یکدیگر در کلام امام صادق(ع)
  • :: نوباوه: اظهارات ظریف علیه منافع ملی است
  • :: سردار رحیمی: دستگیری 130 نفر از دلالان ارزی / اجرای طرح «کاهش» به زودی در تهران
  • :: 57 عضو پارلمان اروپا: سفیر اتحادیه اروپا از عربستان برگردد
  • :: نام‌های جدید معابر تهران
  • :: مورینیو به یک شرط اخراج نمی شود
  • :: واکنش آخوندی به شهردار شدن حناچی
  • :: پیروز حناچی به بهشت می رود
  • :: ملی‌پوشان امید و تیم ملی به پرسپولیس پس داده می‌شوند
  • :: جام جهانی 2022 با میزبانی قطر و ایران؟
  • :: باز هم لیگ قهرمانان آسیا و باز هم ماجرای تیم های عربستانی
  • :: اسکای: سولاری در رئال، ماندگار می شود
  • :: مظاهری: همسرم از صبح شوکه شده / ذوب آهن برای شما
  • :: مدیر عامل استقلال توضیح می دهد
  • :: مصاحبه با رئیس فیفا اجازه پخش پیدا نکرد
  • :: گلر رئال مادرید، عمل جراحی پیشگیرانه انجام می دهد!
  • :: پافشاری لالیگا بر برگزاری دیدار در آمریکا
  • :: غول چراغ جادو؛ آخوندی چرا آمد و چرا رفت
  • :: موج کره‌ای؛گانگام استایل و رقص اسبی
  • :: سرمربی تیم ملی پرده گوشم را پاره کرد!
  • :: نشانه‌های خاموش سرطان خون